Nu in Science Live

Er is op dit moment geen onderzoek in Science Live. Het volgende onderzoek start zaterdag, 8 juli 2017 en heet:
Het verwerken van positieve reclame

Alle Science Live onderzoeken ›

Hieronder vind je een beroemd experiment uit de gedragswetenschappen:

Blue-green-eye-race-experiment

Racisme in het klein

Iedereen weet dat je mensen niet mag beoordelen op hun huidskleur, geloof of geaardheid. Maar onbewust hebben we vaak toch vooroordelen. En als blanke westerling is het al helemaal moeilijk om je voor te stellen hoe het voelt om gediscrimineerd te worden. Daar probeerde Jane Elliott iets aan doen.

Het was 1968 en Elliott was lerares op een basisschool in Riceville, een piepklein dorpje met nog geen duizend inwoners in de Amerikaanse staat Iowa. De meeste mensen in Riceville hadden nog nooit iemand met een donkere huidskleur in het echt gezien. Ze kenden ze alleen van televisie. En toen werd plotseling Martin Luther King vermoord, een zwarte dominee die zich inzette voor gelijke rechten voor iedereen.

Hoe moest Elliott dat uitleggen aan de 8-jarige kinderen in haar klas? Ze had het al vaker met hen gehad over racisme en discriminatie, maar het bleek maar moeilijk te bevatten voor de blanke kinderen. Daarom besloot ze het drastischer aan te pakken.

Minderwaardig

Juf Elliott verdeelde haar klas in twee groepen: de kinderen met blauwe ogen en de kinderen met bruine ogen. Ze vertelde de klas dat mensen met blauwe ogen beter zijn dan mensen met bruine ogen. De kinderen met bruine ogen moesten daarom een speciale kraag dragen, zodat ze goed herkenbaar waren. Ook mochten ze niet meer spelen met blauwogige kindjes en kregen ze korter pauze. De kinderen met blauwe ogen kregen juist meer rechten: ze mochten eerder lunchen en mochten een tweede keer opscheppen.

In het begin namen de kinderen de tweedeling niet echt serieus. Maar Elliott kon de minderwaardigheid van de bruinogigen goed onderbouwen: was Brian (met bruine ogen) niet een beetje dom? En was de vader van Steven niet agressief? Zie je wel! Al snel gingen de kinderen er volop in mee. De kinderen met de blauwe ogen sloten de kinderen met de bruine ogen buiten. Sommigen werden zelfs kleine tirannetjes: ze werden gemeen en gingen treiteren. De dag erna draaide Elliott de rollen om.

Verdriet en haat

Hoe voelden de kinderen zich? De kinderen die ‘de goeden’ waren, gaven aan zich machtig en superieur te voelen. De gediscrimineerde kinderen voelden zich onzeker, vernederd en machteloos. Sommigen waren verdrietig, anderen voelden vooral haat voor de andere kinderen. Net als in de echte wereld dus.

Opvallend was dat de kinderen die gediscrimineerd werden ook slechter gingen presteren bij taal en rekenen. Ze voldeden aan de verwachtingen die de vooroordelen hadden geschept. De kinderen die ‘superieur’ waren presteerden juist beter dan ze anders deden.

Onvergetelijk

Jane Elliott werd heel beroemd met haar oefening. Ze heeft ‘m nog heel vaak herhaald; niet alleen met kinderen, maar ook met volwassenen. Bijvoorbeeld bij bedrijven, bij de Amerikaanse overheid en in gevangenissen. Overal probeert ze mensen met haar oefening bewust te maken van hoe het is om gediscrimineerd te worden.

Niet iedereen vindt Elliotts methode goed. Sommigen denken dat je kinderen schaadt als je ze blootstelt aan zulke discriminatie. Elliott zegt daarom ook dat het heel belangrijk is dat de oefening wordt begeleid door een deskundige die weet waar hij mee bezig is. De leerlingen van Elliott zullen haar lessen in ieder geval nooit meer vergeten.

Nieuws van Science Live