Nu in Science Live

Er is op dit moment geen onderzoek in Science Live. Het volgende onderzoek start zaterdag, 8 juli 2017 en heet:
Het verwerken van positieve reclame

Alle Science Live onderzoeken ›

Hieronder vind je een beroemd experiment uit de gedragswetenschappen:

08-conformity

Eigenwijs of meeloper?

Allemaal schikken we ons wel eens naar de groep. We dragen dezelfde kleren als de groep waar we bij (willen) horen, luisteren naar dezelfde muziek en gebruiken dezelfde woorden. Maar hoe ver ga je in die aanpassing? Zou jij ontkennen wat je ziet, simpelweg omdat de anderen in de groep iets anders zien? Wat vertrouw je meer: je eigen ogen of die van je groepsgenoten?

Bewust het foute antwoord

Solomon Asch was benieuwd naar hoe ver mensen zouden gaan in hun neiging tot conformeren. Hij bedacht daarom in de jaren vijftig het volgende beroemde experiment.

Asch vroeg zijn proefpersoon om plaats te nemen aan een tafel tussen andere “proefpersonen”. In werkelijkheid waren deze tafelgenoten geen proefpersonen, maar acteurs die waren geïnstrueerd door Asch. De onderzoeksleider gaf de proefpersonen de opdracht om aan te geven welke lijn (A, B of C) even lang was als de getoonde lijn.

De eerste twee rondes verloopt alles prima, iedereen geeft telkens hetzelfde, correcte antwoord. Maar dan gebeurt er iets vreemds: alle “proefpersonen” die eerder hetzelfde antwoord gaven als de enige echte proefpersoon, geven nu het verkeerde antwoord. Hoe reageert de echte proefpersoon? Blijft hij bij zijn eigen antwoord of conformeert hij zich naar het antwoord van de groep?

De resultaten van Asch’ experiment zijn fascinerend. De helft van de proefpersonen ging bij meer dan de helft van de vragen mee met het foute antwoord van de groep. Slechts 25 procent hield het vol om bij alle 12 de vragen bij zijn eigen – correcte – standpunt te blijven. En 5 procent ging in alle gevallen direct mee met de groep. In het geheel genomen voegden de proefpersonen zich in 33 procent van de gevallen naar de mening van de groep, ook al konden ze zelf onomstotelijk zien dat deze fout zat.

Zegen of vloek?

Asch wilde graag weten waarom zijn proefpersonen zich zo schikten naar de meerderheid, en interviewde hen na afloop van het experiment. Alle proefpersonen gaven in dit interview aan dat ze nerveus werden toen de groep een ander antwoord gaf dan ze zelf wilden geven. Ze vreesden negatieve reacties en afwijzing van de andere proefpersonen. Veel proefpersonen gaven aan dat ze toch meegingen met de groep, omdat ze dachten dat ze het dan zelf vast verkeerd hadden gezien. Anderen vertelden Asch dat ze meegingen met de groep, omdat ze niet op wilden vallen of voor onrust wilden zorgen. Een klein deel van de proefpersonen hield zelfs tegenover Asch vol dat ze het gewoon eens waren met de andere proefpersonen aan tafel.

Asch’ onderzoek is vaak nagedaan en telkens komt er weer hetzelfde uit: mensen conformeren zich naar de groep, zelfs als ze met hun eigen ogen het tegendeel hebben gezien. Deze conformiteit is in ons dagelijks leven eigenlijk een zegen: mensen blijven netjes in de rij staat voor het postkantoor en fluisteren in de bibliotheek; omdat dat hoort. Maar tegelijkertijd is het ook een vloek. Is er iemand dapper genoeg om misstanden aan de kaak te stellen?

Nieuws van Science Live